Op 19 november 2025 maakte de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur bekend dat er een wetenschappelijk onderzoek wordt gestart naar een nieuw rekenmodel voor het voorspellen van gezondheidsrisico’s bij spuitzonering rond woningen. Halverwege 2026 wordt het rapport opgeleverd. Spuitzonering is al enige tijd een spraakmakend thema in het omgevingsrecht. Waarom eigenlijk?

Initiatieven in de buurt van agrarische bedrijvigheid

Ruimte in Nederland is schaars. Steeds vaker willen initiatiefnemers woningen realiseren die grenzen aan gebieden waar agrarische bedrijvigheid is toegestaan. Onderdeel van deze agrarische bedrijvigheid kan zijn dat er gewasbeschermingsmiddelen mogen worden toegepast. Deze gewasbeschermingsmiddelen zijn essentieel voor de agrariër; gewassen worden hierdoor beschermd tegen ziekten, plagen en onkruid. Een keerzijde van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is dat deze middelen voor de volksgezondheid schadelijk kunnen zijn.

Om het risico op schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid te beperken, heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bepaald dat 50 meter tussen een gevoelige functie, zoals woningen of scholen, en agrarische bedrijvigheid in de regel voldoende risicobeperkend is (zie de uitspraak van 10 februari 2021, ECLI:NL:RVS:2021:276 onder rechtsoverweging 7.3).

Wetenschappelijke modellen voor spuitzoneringsonderzoeken

Van de 50-meter-vuistregel kan in principe worden afgeweken met locatie-specifiek onderzoek. De wetenschappelijke modellen die hiervoor kunnen worden gebruikt, worden door de Afdeling echter betwist (zie de uitspraak van 6 december 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4523 onder rechtsoverweging 7.9). Het bekendste zijn het EFSA-model (European Food Safety Authority-model) en het PRI-model (Plant Research International Wageningen-model).

De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft, in verband met de afkeuring van de voorgaande modellen, aangekondigd een verkenning te starten naar de haalbaarheid van een nieuw rekenmodel.  Als er een nieuw rekenmodel komt, is het nog maar de vraag of de toepassing hiervan door de Afdeling geaccepteerd wordt.

Betekenis voor de praktijk

Wij zien dat ruimtelijke initiatieven die gevoelige functies willen realiseren in de problemen kunnen raken zodra het spuiten van gewasbeschermingsmiddelen op agrarische percelen op een afstand van minder dan 50 meter planologisch gezien toegestaan is. De komst van een algemeen wetenschappelijk aanvaard model zou daarom, onzes inziens, een waardevolle bijdrage zijn aan de rechtszekerheid van initiatiefnemers, agrariërs en het bevoegd gezag. Zelfs dan blijft de hamvraag: Gaat de Afdeling het nieuwe rekenmodel accepteren?

De komende tijd houden wij ontwikkelingen over spuitzonering nauwlettend in de gaten. In de tussentijd denken wij graag met u mee over oplossingen zodat uw initiatief toch kan plaatsvinden op een verantwoorde manier.

Meer informatie? Neem gerust vrijblijvend contact met ons op.

Geschreven door: mr. L.A. (Lex) Welten