Nieuws

Functiemenging: wonen & werken gaan steeds vaker samen
Bedrijven die moeten verhuizen vanwege nieuwe woningbouw die gepland staat binnen hun ‘hindercontour’ – het is een actueel probleem dat we steeds vaker tegenkomen. Er is veel behoefte aan woningbouw, maar weinig ruimte. Zeker in het dichtbevolkte Zuid-Holland, maar ook in andere provincies zien we het veel gebeuren.
De provincie Zuid-Holland heeft onlangs een discussiestuk gepubliceerd op basis waarvan zij met gemeenten, bedrijven, bouwers en andere belanghebbenden het gesprek aan wil gaan over de huidige praktijk en mogelijke alternatieven.

Het huidige beleid gaat uit van functiescheiding: wonen in woonwijken en werken op bedrijventerreinen. De functies 'wonen' en 'werken' zoveel mogelijk gescheiden houden. De wetgever wil bedrijven en bewoners zo tegen elkaar beschermen door een afstand voor te schrijven die bewaard dient te worden; de ‘hindercontour’. Deze wettelijke richtafstanden zijn theoretische afstanden, gebaseerd op de hinder die een type bedrijf meestal veroorzaakt.

De richtafstanden zijn handige richtlijnen om te zorgen dat een goed woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd, maar het risico is dat niet meer wordt gekeken naar de werkelijke hinder die een bedrijf veroorzaakt. We zien dat er niet meer naar praktische oplossingen wordt gezocht. Dat is jammer!

Daarbij wordt de totstandkoming van bestemmingsplannen steeds meer een juridische strijd tussen bedrijven en gemeenten, omdat bedrijven vrezen als gevolg van klachten over geluid-, geur- of stofhinder te moeten verhuizen of te worden beperkt in hun productieprocessen.

De grote vraag is daarom: Hoe kunnen we efficiënter omgaan met de schaarse ruimte en bedrijven beter beschermen zonder de woningbouw te frustreren? Deze vraag dwingt ons het principe van functiescheiding nader te bezien.

Functiescheiding kent meerdere inefficiënties: verdrijven van werk uit de stad, vertraging van de woningbouw, enkelvoudig en extensief ruimtegebruik (woonwijken zijn overdag stil, terwijl het op bedrijventerreinen ’s nachts en in het weekend spookt), onnodig gebruik van bedrijventerreinen (ingenieursbureaus, adviesbureaus en ICT-bedrijven hoeven vanwege de minimale hinder die ze veroorzaken niet per se op een bedrijventerrein te zitten). Wel 58% van bedrijven op bedrijventerreinen blijken mengbaar te zijn met enige aanpassingen!

Vanwege gebrek aan ruimte in de stad en lagere kosten van ruimte op bedrijventerreinen, zijn veel tandartsen, fitnesscentra en schoonheidsspecialisten (et cetera) op een bedrijventerrein gevestigd, terwijl zij zonder problemen – zelfs beter – zouden functioneren in een stedelijke leefomgeving, dichtbij hun klanten.

Daarbij zorgt functiescheiding voor meer woon-werkverkeer, inefficiënt ruimtegebruik, weinig sociale veiligheid (spokende bedrijventerreinen), onbenutte kansen op het gebied van duurzaamheid & innovatie (om bijvoorbeeld geluidshinder bij de bron aan te pakken in plaats van functies te scheiden) en lage ruimtelijke kwaliteit van bedrijventerreinen.

Mogelijkheden voor een andere aanpak:

De komst van de Omgevingswet biedt momentum voor verandering.

Ideeën die we hierover zien in binnen- en buitenland zijn bijvoorbeeld:
- Meer ruimte maken voor bedrijvigheid in woningbouwplannen en ruimte maken voor combinatiegebouwen;
- Menging als voorwaarde voor transformatie;
- Inzetten op bestrijding aan de bron in plaats van functiescheiding;
- Bevriezen van hinderrechten op bestaande hinder, in plaats van maximaal toegestane hinder;
- Gebruik maken van mogelijkheid eigen beleid te maken voor geur- en geluidshinder;
- Overheidsbijdragen mogelijk maken in verduurzaming van bedrijven met hinder;
- Best Beschikbare Technieken (BBT) ambitieuzer toepassen (functiemenging kan ook bijdragen aan efficiënter energiegebruik, doordat bijvoorbeeld de warmte uit de koeling van bedrijven kan worden gebruikt om de woningen te verwarmen);
- Hoge categorie bedrijven (die veel hinder veroorzaken) op hoge categorie terreinen plaatsen.

Dit zijn slechts enkele ideeën die we tegenkomen om in de toekomst wonen & werken steeds vaker samen te laten gaan, teneinde efficiënter om te gaan met de schaarse ruimte in ons mooie, maar kleine land.

Altijd blijven denken in mogelijkheden. Interessant!

mr. Kirsten van Breugel

Gebaseerd op:
Provincie Zuid-Holland, Discussiestuk Verstedelijking en Functiemenging (PZH-2020-759736219)
Toon het volledige nieuwsoverzicht
This site is built with CamelFW.